Nieodpłatna pomoc prawna, poradnictwo obywatelskie, mediacja
System nieodpłatnej pomocy to publiczna inicjatywa, której celem jest zapewnienie równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości wszystkim mieszkańcom Polski. Kierowany jest więc do osób, których sytuacja życiowa nie pozwala na skorzystanie z odpłatnej usługi prawnika. Z nieodpłatnej pomocy mogą skorzystać także przedsiębiorcy samozatrudnieni, czyli prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą.
System nieodpłatnej pomocy składa się z:
- nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego;
- nieodpłatnej pomocy prawnej;
- nieodpłatnej mediacji.
Z usług nieodpłatnej pomocy można skorzystać w około 1500 punktach w całej Polsce – w każdym powiecie.
Zapisów na wyżej wymienione usługi można dokonywać telefonicznie pod numerem telefonu: 43 824 42 10 bądź na stronie zapisy-np.ms.gov.pl.
Udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego odbywa się według kolejności zgłoszeń, po umówieniu terminu wizyty. Z ważnych powodów dopuszcza się ustalenie innej kolejności udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Kobiecie, która jest w ciąży, udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego odbywa się poza kolejnością.
Osobom ze znaczną niepełnosprawnością ruchową, które nie mogą stawić się w punkcie osobiście oraz osobom doświadczającym trudności w komunikowaniu się, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2023 r. poz. 20), może być udzielana nieodpłatna pomoc prawna lub może być świadczone nieodpłatne poradnictwo obywatelskie także poza punktem.
Osobom, o których mowa w art. 8 ust. 8 ustawy, nieodpłatna pomoc prawna lub nieodpłatne poradnictwo obywatelskie mogą być również udzielane lub świadczone przez zorganizowanie wizyty w:
1)miejscu zamieszkania tych osób lub
2)miejscu wyposażonym w urządzenie ułatwiające porozumiewanie się z osobami doświadczającymi trudności w komunikowaniu się, lub
3)miejscu, w którym zapewnia się możliwość skorzystania z pomocy tłumacza języka migowego, lub
4)innym miejscu dostosowanym do potrzeb tych osób.
Od 1 stycznia 2026 roku beneficjenci mogą skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w punkcie lub za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość.